“Mijn kijk op het leven is veranderd”

March 20, 2024

Share this article

Darmkanker is steeds vaker goed te genezen, als je er op tijd bij bent. Toch overlijden er in ons land elke dag gemiddeld nog twaalf mensen aan de gevolgen van darmkanker¹. In de familie van MSD-medewerker Marieke Haagmans sloeg het noodlot zelfs twee keer toe. Binnen een periode van tien jaar werden zowel haar vader als haar zus ongeneeslijk ziek. “Heb je klachten, kom dan in actie!”  

Marieke, die al haar hele carrière werkt in de wereld van innovatieve geneesmiddelen, draagt nu al zeven jaar bij aan de strijd tegen kanker bij MSD. “Van heel dichtbij volg ik alle positieve ontwikkelingen op het gebied van patiëntonderzoek en behandelopties. Iedere dag ervaar ik hoe betekenisvol ons werk is. Dat stimuleerde me altijd al, maar na het verlies van mijn vader en mijn zus Sabine nog veel meer.”        

Actieve opa

Op de dag dat Marieke haar verhaal vertelt, zou haar vader jarig zijn geweest. “Toen hij overleed was hij 66 jaar. Onvoorstelbaar was dat destijds voor ons allemaal. Onze vader was gezond, sportief, een harde werker en een actieve opa. Over z’n rugpijn of andere gezondheidsklachten praatte hij niet met ons en hij ging er ook niet mee naar de dokter.”

“Totdat er bloed in zijn ontlasting zat. De huisarts vermoedde inwendige aambeien, niets ernstigs, en een doorverwijzing bleef – in strijd met de richtlijnen – uit. Hij nam daar genoegen mee, terwijl de klachten aanhielden. Pas maanden later drong een bevriende huisarts erop aan om een buikecho te laten maken in zijn praktijk. Daarop waren verdachte plekjes op zijn lever te zien.”

“Daarna volgde al snel de diagnose bij de oncoloog: uitgezaaide darmkanker. Een operatie was niet meer mogelijk, alleen levensverlengende chemotherapie restte als behandeloptie. De chemo viel hem zwaar, maar hij kon nog steeds doen alsof er niets aan de hand was. Ik zie hem die zomer nog voor me, in de tuin bezig, opgewekt aan de slag met stukken hout…”

“In oktober, op vakantie in de Elzas, kon hij zich niet langer groot houden. Hij zag een nieuwe chemo-optie niet meer zitten, de tumor bleek heel agressief en veel sneller dan wij allemaal verwachtten kwam het einde in zicht. Puur op wilskracht hield hij het nog een paar weken vol – een familiebruiloft wilde hij per se nog meemaken, ook al kon hij er zelf niet meer bij zijn.”

Vrolijk en assertief         

“Dat zijn ziekte iets erfelijks zou kunnen zijn, daar waren we destijds niet mee bezig. Dat besef kwam pas toen Sabine eind 2020 ook ziek bleek te zijn. 20 november 2020, die dag vergeet ik nooit meer. Ik zat in een werkoverleg toen m’n moeder en daarna Sabine appte. Of ik snel kon bellen. Ik voelde dat het foute boel was, ik dacht dat er iets met onze moeder was…”

“Toen we even later belden, stortte onze wereld in. Ze oogde de laatste tijd wel wat mager, vonden we. Niets aan de hand, had ze gezegd. Ze was superfit. Had twee jonge kinderen waarmee ze van hot naar her rende, deed voortdurend leuke dingen met vriendinnen, enzovoort. Maar sinds een maand ervoer ze klachten. Het bleek wéér darmkanker te zijn, in een vergevorderd stadium en ongeneeslijk.”

“Na de eerste klap schoot ik meteen in de actiestand. Aandringen op een second opinion, informeren of Sabine mee kon doen aan studies waarin nieuwe behandelopties werden onderzocht, achter het medisch dossier van onze vader aan. Dat laatste bleek heel lastig, omdat zijn expliciete toestemming ontbrak. Mijn tip: sta daar samen op tijd bij stil en regel die toestemming!”

“De chemotherapie sloeg heel goed aan, het tumorweefsel slonk met de helft. Eind mei oogde ze zelfs weer als de Sabine die we kenden: vrolijk en assertief. Maar net als bij onze vader bleek ook haar tumor heel agressief. Deelname aan studies bleek niet meer mogelijk en de door de second-opinion-arts uitgesproken gemiddelde levensverwachting (2 tot 3 jaar) bleek te optimistisch.”

“Half oktober belde Sabine dat het niet goed ging. Ik begreep het eerst niet, ik dacht niet eens aan haar ziekte. Maar toen ik haar zag zakte de vloer onder mijn voeten weg.” Terwijl ze het vertelt, schieten de tranen in de ogen van Marieke. “Net als nu probeerde ik mijn gezicht in de plooi te houden. Kort daarna overleed mijn lieve zus, nog geen jaar na dat onbevattelijke eerste belletje…”  

Biomarkers

“Mijn kijk op het leven is sindsdien veranderd. Zo snel kan het dus gaan. Ik heb nu bijna de leeftijd van mijn zus toen ze stierf. Het is misschien een cliché, maar zo’n ervaring maakt je in één klap heel bewust van wat wel en niet belangrijk is in het leven.”

“Mijn werk bij MSD richt zich nu op zogenoemde ‘biomarkers’: meetbare indicatoren van een biologische conditie die (o.a.) van belang kunnen zijn bij de diagnose en het behandelplan van mensen met kanker. Voor de biomarker die bij Sabine gevonden werd was helaas geen behandeloptie beschikbaar.”

“Artsen achten de kans groot dat er in onze familie sprake is van een erfelijke belasting – waarschijnlijk op een gen waarvan nog niet bekend is dat het darmkanker kan veroorzaken. En dus staan mijn broer, mijn oudste zus en ik nu ook onder controle. Als een wolkje aan een verder blauwe hemel is dat nu ook onderdeel van ons leven.”

Alarmsignalen

“Soms denk ik: papa, waarom was je zo eigenwijs? Of: hadden we niet meer moeten zeggen toen we Sabine in korte tijd dunner zagen worden? Als naaste wil je natuurlijk doen wat je kan, maar uiteindelijk gaat het toch vooral om iemands eigen verantwoordelijkheid. Sabine en mijn vader waren kansloos, maar steeds vaker is darmkanker goed te genezen, als je er op tijd bij bent. Dus: steek je kop niet in het zand. Laat je informeren, laat je daarbij eventueel helpen en overweeg een second opinion. Want het is altijd goed om de mening van een tweede specialist te vragen, omdat er in een ander ziekenhuis misschien net een nieuwe studie loopt of er meer ervaring is met een behandelplan voor jouw specifieke situatie.”

Marieke Haagmans
Sr. Specialist Health Sciences

Meer informatie
Weten hoe je darmkanker kunt herkennen? Op de website van de Maag- Lever- Darmstichting vind je onder meer de zeven alarmsignalen². Als je klachten hebt die op darmkanker kunnen wijzen, is het verstandig om op tijd naar de huisarts te gaan.

Foto: Sabine (links) en Marieke (tweede van rechts) tijdens een familieweekend in Barcelona

[1] https://www.mlds.nl/kanker/darmkanker/

[2] https://www.mlds.nl/kanker/darmkanker/hoe-herken-ik-het/

“Ik ga de klokken luiden”

March 1, 2024

Share this article

Kort nadat Carolien Boshuis (36) uitbundig haar dertigste verjaardag had gevierd, bleek uit het bevolkingsonderzoek baarmoederhalskanker dat ze een voorstadium van de ziekte had. Bij de operatie bleek dat Carolien óók een voorstadium van vulvakanker had. Wat volgde noemt ze ‘de hel’. “Zo veel leed kan worden voorkomen als iedereen weet wat HPV kan aanrichten en hoe je jezelf en anderen daartegen kunt beschermen.”

In mei 2022 deed ze een brief aan Koningin Máxima op de post. “Als moeder van drie dochters moet zij toch ook bijzonder geïnteresseerd zijn in mijn verhaal? Bovendien heb ik haar gewoon nodig in mijn kamp, om vulvakanker uit de taboesfeer te krijgen en om meer mensen bewust te maken van deze en andere aandoeningen die veroorzaakt kunnen worden door humaan papillomavirus (HPV).”

Strijdbaar is ze, deze prachtige jonge vrouw, moeder van twee mooie dochters van 11 en 15 en na haar scheiding alweer jaren dolgelukkig in de liefde. Krachtig, energiek, vol levenslust: dat is Carolien ten voeten uit. Haar leven liep ook behoorlijk op rolletjes. Tot het slechte nieuws, begin 2018.

Plekjes op vulva

“Mijn hele baarmoedermond en -hals zaten onder, zo bleek uit een echo. Daarnaast was ik ook draagster van HPV. Vaak ruimt het lichaam dit virus zelf op, maar het mijne doet dat helaas niet.” De gynaecoloog verwijderde een laagje van de baarmoedermond en -hals waar onrustige cellen waren gevonden. “Na afloop zei de gynaecoloog: ‘Meisje, ik heb slecht nieuws. Ik heb plekjes op je vulva gevonden.’ Ik schreeuwde alles bij elkaar.” Mijn gevoel dat het niet in orde was klopte: ik had een voorstadium van vulvakanker. Bovendien had ik Lichen Sclerosus (LS, een goedaardige huidziekte)[1] en ook HPV op mijn vulva.”

“De uitslag sloeg in als een bom. Ik kreeg een zalf mee, maar die brandde enorm en ik kreeg allerlei griepverschijnselen. Ik kon niet anders dan wijdbeens lopen en toen ik mijn vulva met een spiegeltje bekeek, schrok ik van wat ik zag.”

Zes laseroperaties

Carolien kon nauwelijks nog functioneren en verloor bijna haar motivatie om door te gaan. Haar wilskracht overwon echter en vanaf juni 2018 volgde een reeks laseroperaties. “Drie dagen na de eerste keer laseren begon de pijn, naar de wc gaan was echt geen pretje. En bij latere operaties traden ook ernstige complicaties op, zo heb ik ook nog moeten strijden tegen drie soorten ziekmakende bacteriën…”

Naast het bestrijden van het voorstadium van vulvakanker, volgde ook een nieuwe, nog zwaardere ingreep in de strijd tegen het voorstadium van baarmoederhalskanker. “Na die ingreep heb ik me, op advies van een vriendin die biomedische wetenschappen studeerde en na overleg met mijn arts, laten vaccineren. Hopelijk zal dat een nieuwe HPV infectie voorkomen.”

Onderzoek

“Het goede nieuws is dat mijn baarmoedermond- en hals (nu) zijn ‘schoon verklaard’, maar het lijkt erop dat die LS het HPV op mijn vulva in stand houdt. Ander goed nieuws is dat ik ondertussen wordt behandeld in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis én dat daar sinds kort ook een onderzoek naar mijn ziekte loopt, iets waarvoor ik de afgelopen jaren keihard heb gestreden.”

Deze studie richt zich op vrouwen met voorstadium vulvakanker (VIN)[2] waarbij er wordt gekeken of er een correlatie is tussen bepaalde ziektemerkers en het beloop van de ziekte. De onderzoekers hopen hiermee een onderscheid te kunnen maken tussen vrouwen met VIN die een lager of hoger risico hebben op het ontwikkelen van vulvakanker. Vrouwen met een lager risico op vulvakanker zouden hierdoor mogelijk minder ingrijpende behandelingen hoeven ondergaan.” 

Meer bewustwording en kennis

“Mijn lijf heeft zo veel te verduren gehad. En niet alleen mijn lijf, ook mijn relatie en relaties met vrienden. Het was zwaar, maar we zijn nu zo sterk en hecht. In 2019 ben ik ook gestart met kickboksen, om mijn conditie weer op peil te krijgen en om mijn hoofd en lichaam weer met elkaar te connecten, die twee waren echt los van elkaar geraakt. Ondanks de vermoeidheid en de pijn na iedere operatie blijf ik positief en richt ik mijn blik naar de toekomst. Hoe onzeker die soms ook is. Zolang de liefde maar blijft winnen, vooral de liefde voor jezelf.”

“Ik wil de klokken luiden voor meer bewustwording én kennis. Ook onder artsen. Zeven zorgprofessionals hadden al daaronder gekoekeloerd voordat het gevaar werd opgemerkt. Witte vlekjes bij je vulva? Dat kan dus ook wat anders zijn dan een schimmeltje. Laat er dus altijd goed naar kijken door een arts en vraag door!”

“Ik wil leven. Ik wil af van dat gevoel van machteloosheid. Af van de pijn. En daar blijf ik voor strijden met alles wat ik in me heb. Voor mezelf, maar vooral om meer mensen te behoeden voor HPV-ellende. Ik zoek de publiciteit, schrijf Máxima, organiseer een kickboksmarathon, ga de deuren langs met m’n collectebus en doe aan crowdfunding via m’n eigen actiewebsite. Alles voor meer onderzoek, meer bewustwording en minder taboes…”

Meer weten over HPV en wat je ertegen kunt doen? Lees dan verder op www.samentegenhpv.nl of op de RIVM-website.

1] Website Thuisarts.nl – Lichen sclerosus – 23 juni 2022
[2] Website Kanker.nl – voorstadia van schaamlipkanker – 23 juni 2022

MSD’ers zamelen € 63.872,84 in voor onderzoek naar kinderkanker

February 2, 2024

Share this article

Beretrots zijn we op de ruim 200 collega’s die in december de kou trotseerden door mee te doen aan KiKa Korte Broek. Samen brachten zij met steun van MSD Nederland maar liefst € 63.872,84 bij elkaar. Op 25 januari overhandigde managing director Leo Mallmann een cheque met het resultaat aan KiKa-directeur Jakolien van Eijk.

Op de MSD-locaties in Haarlem, Oss, Boxmeer en De Bilt zag je in december overal mensen in korte broek rondlopen voor het goede doel. Leo Mallmann: “Ik kreeg er kippenvel van. Niet van de kou in m’n korte broek, maar van de betrokkenheid die iedereen tijdens KiKa Korte Broek toonde om geld in te zamelen. Geld dat zo belangrijk is om nog meer en nog beter onderzoek naar kinderkanker te kunnen doen.”

Bij de cheque-uitreiking waren ook de MSD’ers van de partij die het meeste geld hadden ingezameld. Met taart en trots blikten zij samen met de KiKa-mensen terug op weer een geslaagde sponsoractie van MSD voor KiKa. In haar dankwoord stipte Jakolien van Eijk dat ook aan. “Al 20 jaar lang werken we samen en dat heeft in totaal al 760.000 euro opgeleverd voor KiKa. Daarmee maken jullie echt een verschil voor kinderen met kanker.”

“Ik hoop dat we nog heel lang op deze manier samen kunnen blijven optrekken. Samen op naar 100% genezing!”

Op Wereldkankerdag wens ik…

February 2, 2024

Share this article

Op 4 februari is het Wereldkankerdag. Als ik een wens zou mogen doen op deze dag, dan wens ik dat kanker geen gevaar meer vormt. Ik wens dat mijn collega’s en vrienden geen enge testuitslagen krijgen die hun wereld op zijn kop zetten. Ik wens dat mijn dochters kunnen opgroeien zonder angst voor een knobbeltje, kuchje of rare moedervlek. Ik zou wensen dat mijn familie niet bekend was met het verwoestende effect van kanker. En ik zou graag willen dat mijn lievelingstante nog in leven was.

Helaas zijn mijn wensen niet realistisch, dus hoe nu verder? Als directeur oncologie van MSD Nederland is Wereldkankerdag een extra moment om na te denken: over de uitdagingen waarmee mensen die leven met kanker en hun families te maken hebben, en om mezelf opnieuw in te zetten voor het bieden van de best mogelijke zorg. Omdat ik inmiddels in een paar landen heb gewoond, kan ik zeggen dat het Nederlandse gezondheidszorgsysteem tot de beste ter wereld behoort. Dit betekent dat we de kans en de verantwoordelijkheid hebben om het voortouw te nemen bij het verbeteren van de levens van kankerpatiënten. Daarom zet ik op deze Wereldkankerdag mijn eigen wensen even opzij en focus ik op zaken waar we samen aan kunnen werken.

Patiënten hebben toegang tot innovatieve kankerbehandelingen zodra ze beschikbaar zijn
Tijd is van cruciaal belang als het gaat om de behandeling van kanker. Daarom moeten we ervoor zorgen dat patiënten zo snel mogelijk toegang krijgen tot de meest geavanceerde therapieën. Het proces voor het verkrijgen van goedkeuring en vergoeding voor innovatieve behandelingen kan echter langdurig en complex zijn. Laten we ons best doen om dit proces te stroomlijnen, in nauwe samenwerking met regelgevende instanties en zorgverzekeraars, om de toegang tot de allernieuwste behandelingen te versnellen. Door dit te doen bieden we patiënten de beste kansen op succesvolle resultaten. Moeten de kansen van een patiënt op een beter leven afhangen van de duur van processen en procedures? Nee, ik vind van niet.

Artsen erkennen de waarde van vroege behandeling
De manier waarop we kanker behandelen is de afgelopen decennia enorm veranderd. Waar we vroeger vooral het leven van patiënten met gemetastaseerde ziekte konden verlengen, zien we nu een verschuiving naar het behandelen van eerdere stadia van kanker met de mogelijkheid tot genezen. Onderzoek toont aan dat behandeling in steeds vroegere stadia een cruciale rol speelt bij het verbeteren van de vooruitzichten voor patiënten. Vroegtijdige behandeling kan progressie en terugkeer van ziekte voorkomen. Dat zorgt voor effectievere behandelingsopties, minder lijden en betere overlevingskansen voor patiënten. Laten we deze ontwikkeling als samenleving nog meer benutten. Want hoeveel van onze dierbaren zouden hier vandaag de dag nog zijn als ze de kans op genezing hadden gehad?

Nederland heeft de beste kankerzorg in Europa
Ons land staat bekend om het uitstekende gezondheidszorgsysteem, maar we moeten nog hoger mikken. Laten we samenwerken om te zorgen dat Nederland wordt erkend als Europees koploper op het gebied van kankerzorg. Om dit te bereiken moeten we de samenwerking tussen gezondheidszorgprofessionals, onderzoekers en patiëntenorganisaties nog meer bevorderen. Door kennis te delen, de nieuwste wetenschappelijke ontwikkelingen te omarmen en de stem van de patiënt mee te nemen in alles wat we doen kunnen we onze behandelmogelijkheden blijven verbeteren en personaliseren. Laten we deze kans grijpen om te innoveren en een gezondheidszorgsysteem te bouwen dat de norm voor Europa stelt.

‘Verder leven met kanker’ is het thema van deze Wereldkankerdag: iets wat voor steeds meer mensen mogelijk is als we een stevige ambitie nastreven en wanneer alle betrokkenen samenwerken. Als we dat doen, dan zijn mijn eerdere wensen misschien toch niet zo onrealistisch. We krijgen degenen die we door kanker zijn kwijtgeraakt weliswaar niet meer terug, maar laten we er alles aan doen om er niet nog meer te verliezen.

Gary Sullivan
Business Unit Director Oncologie

Is overleven beter dan genezen? “We moeten breder kijken dan overlevingsduur”

December 11, 2023

Share this article

Als coassistent liep ik rond op de oncologie afdeling en ik trof daar een jonge moeder met een uitgezaaid melanoom. Nog maar kort daarvoor was de diagnose gesteld, nu lag zij op haar sterfbed. Opgenomen omdat het thuis niet meer ging. Uitgezaaid melanoom was in die tijd een bijna zeker doodsvonnis. Tijdens mijn opleiding tot arts en later tot oncoloog, veranderde de behandeling van melanoom langzaam. Verschillende innovatieve behandelmogelijkheden brengen met zich mee dat de behandeling van melanoom een belangrijke vlucht heeft doorgemaakt. Het feit dat ik als oncoloog meer behandelopties kon bieden aan dergelijke patiënten dan ik mij ooit had voorgesteld als coassistent, maakt mij trots op de innovatiekracht van de geneesmiddelenindustrie.

Innovatie en vooruitgang brengen naast nieuwe mogelijkheden ook onzekerheden met zich mee. Het loslaten van zaken of gedrag waar we aan gewend zijn geraakt en het aanleren van nieuw gedrag, zorgt voor deze onzekerheid. Vaak duurt het enige tijd voordat mensen bereid zijn om deze overgang te durven en kunnen maken. Terwijl vooruitgang ons de mogelijkheden geeft om zaken nog beter, sneller of efficiënter aan te pakken.  

Ook in de gezondheidszorg zien we dit terug, bijvoorbeeld in de behandeling van kanker. Als in het verleden kanker ontdekt werd bij een patiënt was die vaak al vergevorderd: gemetastaseerd, moeilijk te behandelen en met beperkt resultaat. Het belangrijkste behandeldoel bij deze patiënten was om hen zo lang mogelijk te laten overleven. Maar de vooruitgang in de geneeskunde en gezondheidszorg heeft niet stilgestaan: tegenwoordig zijn er zoveel meer mogelijkheden. 

Met de juiste preventieve maatregelen en vaccinaties kunnen veelvoorkomende vormen van kanker grotendeels voorkomen worden. Vroege screening maakt het mogelijk om kanker al in een vroeg stadium op te sporen. Dat is fantastisch nieuws voor patiënten, want in het algemeen leidt behandeling van kanker in een vroeg stadium tot een betere prognose dan als de behandeling in een laat stadium wordt gestart. In plaats van patiënten zo lang mogelijk te laten overleven met hun ziekte hebben wij dan als belangrijkste behandeldoel de genezing van de patiënt.

Zo ook waar het gaat om het evalueren van de (kosten)effectiviteit van nieuwe behandelingen. Daar was heel lang ‘Overall survival’ (OS) de gouden standaard: aan de hand van het aantal patiënten dat over een langere periode overleefde werd de effectiviteit van een behandeling bepaald. Het klopt: Overall Survival is een zeer belangrijk eindpunt.¹ 

Maar is OS het enige relevante eindpunt? In het bijzonder als genezing het doel van de behandeling is, bepalen we dan nog steeds de effectiviteit van een behandeling door primair te kijken naar de overlevingsduur? Door daaraan vast te houden kunnen we vooruitgang juist tegenwerken en patiënten onthouden van veelbelovende therapieën. Stel er is een nieuw middel tegen een vorm van kanker waarbij de gemiddelde overleving zonder behandeling 5 jaar is. Dit middel heeft de potentie om de patiënt te genezen. Als je jezelf enkel focust op totale overleving zul je langer dan 5 jaar moeten wachten om te zien of de inzet van het nieuwe middel de totale overleving verbetert. Maar in die 5 jaar staat de wereld niet stil, nieuwe patiënten krijgen de ziekte en willen graag een behandeling met een zo groot mogelijke kans op genezing.

Zijn er geen alternatieven om dit mogelijk sneller te doen? Ja die zijn er; je kunt gebruik maken van andere eindpunten zoals een verschil in tijd totdat de ziekte terugkomt (Disease Free Survival) of andere eindpunten.  Deze eindpunten zijn gebaseerd op het feit dat een patiënt veelal niet zomaar opeens komt te overlijden aan zijn ziekte, maar dat hier een gebeurtenis aan vooraf gaat; bijvoorbeeld de terugkeer van ziekte.

Stel nu dat bij het middel in ons gedachtenexperiment de ziekte na gemiddeld 1 jaar al dan niet terugkomt. Dan begin je dus al na dat eerste jaar mogelijk een verschil te zien in het al dan niet terugkeren van de ziekte, op basis daarvan kan je al een eerste inschatting maken of het middel effectief is. Dit betekent dus in potentie een tijdswinst van jaren waarin het middel beschikbaar komt als nieuwe behandeloptie voor patiënten. Patiënten die anders hadden moeten wachten tot de Overall Survival-data bekend was.

Als je een patiënt vraagt welke behandeling hij of zij wil dan is het antwoord veelal “de behandeling met de grootste kans op genezing” of “de behandeling die ervoor zorgt dat deze rotziekte nooit meer terugkomt” en niet “de behandeling die gepaard gaat met de langste totale overleving”. Waarom hebben wij als artsen dan vooral de voorkeur voor dat laatste? Is dat echt in het belang van de patiënt? Past dat binnen patient-centered care?

Kortom: de medische vooruitgang vraagt om een andere manier van denken en doen. Laten we hier dus ons voordeel mee doen: voor onze patiënten, gezondheidszorg en maatschappij.

¹Overall survival: still the gold standard: why overall survival remains the definitive end point in cancer clinical trials – PubMed (nih.gov)

Een wereld zonder baarmoederhalskanker? ‘Ik ben ervan overtuigd dat het kan’

November 16, 2023

Share this article

In Nederland ligt de HPV-vaccinatiegraad zorgwekkend laag. Dat vind ik een beangstigende ontwikkeling. Vaccinatie kan een enorm verschil maken in het voorkomen van baarmoederhalskanker en andere ziekten die door HPV worden veroorzaakt. De officiële doelstelling voor de vaccinatiegraad is 90% voor zowel jongens als meisjes¹, maar de voorlopige percentages liggen momenteel veel lager. De bij het RIVM geregistreerde voorlopige deelname aan de eerste HPV-vaccinatie is 41% tot 58% voor jongens en 62% tot 75% voor meisjes². Wat doen we in Nederland fout? Of belangrijker: hoe kan het (snel) beter?

In een eerdere blog schreef ik over mijn vriendinnen die baarmoederhalskanker hebben moeten doormaken. En de gevolgen daarvan. Nu denk ik aan mijn lieve collega M. die na het bevolkingsonderzoek werd ‘overvallen’ door een afwijkend uitstrijkje en moest worden behandeld tegen een voorstadium van baarmoederhalskanker. Door een combinatie van vaccineren, condoomgebruik en meedoen aan het bevolkingsonderzoek naar baarmoederhalskanker hoeven de jongeren van nu dit niet meer mee te maken. Gelukkig kreeg mijn jongste dochter Valerie haar HPV-vaccin in mei van dit jaar (zie foto), mijn oudste kreeg het vaccin al eerder.

We moeten nu keuzes maken

Kan baarmoederhalskanker een ziekte van het verleden worden? Ja! Laten we een voorbeeld nemen aan Australië, dat afkoerst op eliminatie van aan HPV gerelateerde baarmoederhalskanker in 2035³. Door stevige maatregelen en dito ambitie heeft Australië aanzienlijke vooruitgang geboekt in het verminderen van HPV-infecties en gerelateerde ziekten. Of kijk, dichter bij huis, naar mede-EU-lidstaat Zweden.^4,5 Daar is men later begonnen dan in Australië, maar hoopt men deze ziekte aan de hand van een krachtig actieplan al voor 2030 te hebben geëlimineerd. En deze week stelde ook de Britse regering het doel om baarmoederhalskanker voor 2040 te elimineren⁶.

Krachten bundelen
Willen we als Nederland in de voetsporen van Engeland, Zweden en Australië kunnen treden, dan moeten we zorgen dat mensen meer weten over de risico’s van HPV en hoe je een infectie kunt voorkomen. Dit is een belangrijk eerste stap in het voorkomen van baarmoederhalskanker en andere ziekten die door HPV worden veroorzaakt. Als geneesmiddelenbedrijf proberen we daaraan bij te dragen, bijvoorbeeld via het informatieplatform Samen tegen HPV.

Laten we leren van de aanpak van andere landen. En ik weet zeker dat er ook in Nederland veel goede ideeën zijn. Dus laten we de krachten bundelen, bijvoorbeeld om beter te begrijpen wat mensen motiveert of juist tegenhoudt om deel te nemen aan een vaccinatieprogramma. Door samen te werken en deze drempels te verlagen, kunnen we direct effect hebben op de HPV-vaccinatiegraad en, als gevolg, het elimineren van onder meer baarmoederhalskanker. Ik ben ervan overtuigd dat het kan. Wie doet er mee?

Hanne Gerritsen
Director Business Unit Vaccines, MSD Nederland

[1] Website Tweede Kamer – Verslag debat Medische Preventie februari 2023 – geraadpleegd op 23 oktober 2023

[2] Website RIVM- Voorlopige cijfers deelname Rijksvaccinatieprogramma | Rijksvaccinatieprogramma.nl – geraadpleegd op 23 oktober 2023

[3] Website NLI/PubMed – Early effect of the HPV vaccination programme on cervical abnormalities in Victoria, Australia: an ecological study – PubMed (nih.gov) – geraadpleegd op 23 oktober 2023

[4] Economist Footprint – A global blueprint for cervical cancer elimination: learnings from Sweden – geraadpleegd op 23 oktober 2023

[5] Europese Commissie – Europe’s Beating Cancer Plan – geraadpleegd op 23 oktober 2023

[6] Website NHE – More vaccines and screenings to drive NHS’s 2040 cervical cancer elimination target | UK Healthcare News (nationalhealthexecutive.com) – geraadpleegd op 15 november 2023

NL-NON-02490

KankerVrijDag: ‘restschade’ na kanker vaak geen onderwerp van gesprek

October 26, 2023

Share this article

Veel Nederlanders die genezen zijn van kanker kampen nog steeds met ‘restschade’ zoals van mentale en/of fysieke klachten[1]. Hoewel hun omgeving zich daar van bewust is, vraagt bijna de helft (44%) niet actief naar die problemen. Dat blijkt uit een representatieve steekproef in het kader van KankerVrijDag 2023.

Onderzoeksbureau DirectResearch vroeg ruim 800 Nederlanders van 18 jaar en ouder of zij iemand kennen in hun directe omgeving die kanker heeft overleefd. Twee op de drie ondervraagden kent dichtbij wel iemand die genezen is: een familielid (31%), een kennis (18%), een vriend of vriendin (13%), een collega (9%) of de partner (6%).

Het overgrote deel van de respondenten die iemand kennen in hun directe omgeving die kanker heeft overleefd (92%), weet dat survivors na genezing nog steeds problemen kunnen ervaren. Desgevraagd worden vermoeidheid en angst voor terugkeer van de ziekte het meest genoemd. Toch gaat maar iets meer dan de helft van de mensen (56%) daar het gesprek over aan: iets waar veel survivors juist wel behoefte aan hebben. Ook geeft ruim een derde (36%) aan nog nooit praktische of mentale steun te hebben aangeboden. Ruim de helft van de respondenten (55%) geeft aan dit vaker te zullen doen, nu ze weten dat kankervrij niet klachtenvrij betekent.

Oprechte vragen

Volgens Cristina Guerrero Paez, directeur van Borstkankervereniging Nederland, overleeft bij borstkanker ongeveer 90% van de patiënten de diagnose en de behandeling[2]. Dat is heel erg fijn, maar helaas vaak wel met allerlei klachten en late gevolgen -zowel lichamelijk als psychisch,” aldus Cristina Guerrero Paez, directeur van Borstkankervereniging Nederland. “We horen regelmatig dat mensen niet weten hoe ze het gesprek moeten aangaan, maar uit ervaring weten we dat alles goed is. Een oprechte vraag over hoe het met iemand gaat, helpt survivors weer verder.”

Survivors lopen tegen meer zaken aan in het leven na kanker, zeker degenen die wat jonger zijn. Zo is het afsluiten van verzekeringen en hypotheken soms nog problematisch, vertelt Anneke Eikelenboom van Stichting Jongeren en Kanker. “Als organisatie hebben we al veel bereikt om dit voor onze achterban te verbeteren, maar er is nog wel werk aan de winkel. Gelukkig krijgt dit een plek in de Nationale Kankeragenda die volgende maand wordt gelanceerd. En ook wij gaan ons nog meer inzetten voor gelijke kansen.”

Over KankerVrijDag
KankerVrijDag is een dag waarop Nederland viert dat steeds meer mensen tegenwoordig ‘kankervrij’ kunnen worden verklaard. Want hoewel steeds meer mensen de diagnose kanker krijgen[3], stijgt ook de kans dat je geneest of kunt leven met deze ziekte[4]. Op KankerVrij Dag vragen we daar aandacht voor deze positieve ontwikkeling én voor hoe mensen het leven na kanker ervaren. Want kankervrij is lang niet altijd klachtenvrij.

Naasten
Dit jaar staat de dag op vrijdag 27 oktober in het teken van naasten en de rol die zij kunnen spelen bij het steunen van iemand die kanker heeft gehad. Zij worden aangemoedigd om het gesprek aan te gaan met survivors en vaker te vragen hoe het gaat. Dat gebeurt via een mini-campagne op social media met tips en verschillende ervaringsverhalen.

Meer informatie is te vinden op www.kankervrijdag.nl

Initiatiefnemers
KankerVrijDag is een initiatief van MSD Nederland in samenwerking met Borstkankervereniging Nederland, Stichting Jongeren en Kanker, Vereniging Kinderkanker Nederland en KiKa.
Daarnaast wordt het initiatief mede uitgedragen door diverse (patiënten)organisaties, zoals Longkanker Nederland, AYA Jong en Kanker Foundation en Wegwijzer bij Kanker.

NL-NON-02487

[1] Website IKNL – Meer dan 800.000 mensen leven met de gevolgen van kanker – laatst geraadpleegd op 23 oktober

[2] Website KWF – Overleving van kanker | KWF Kankerbestrijding – geraadpleegd op 19 okt 2023

[3] Website IKNL – Kans op kanker toegenomen naar 1 op de 2 Nederlanders (iknl.nl) – geraadpleegd op 19 okt 2023

[4] Website IKNL – Overleving kankerpatiënten stijgt, maar niet bij alle kankersoorten (iknl.nl) – geraadpleegd op 19 okt 2023