‘Integrale zorg vraagt om integrale financiering’

Bundled payments kunnen een goed instrument zijn om integrale zorg mogelijk te maken. Er zitten echter nogal wat haken en ogen aan. Vertrouwen in de samenwerking blijkt cruciaal.

Jenneke Boerman, Manager Zorgverkoop in het LUMC, vertelt over bundled payments als een manier van financiering van integrale zorg. De patiëntwaarde van integrale zorg is vaak hoog, maar het blijkt niet gemakkelijk om alle betrokken partijen in deze keten te laten samenwerken. Als voorbeeld noemt ze het project Integrale Geboortezorg, dat in meerdere regio’s in Nederland werd uitgevoerd. Uiteindelijk liep dat in veel regio’s spaak omdat partijen onvoldoende wilden samenwerken. Er bleek veel wederzijds onbegrip en domeinstrijd. “In de geboortezorg is er veel winst te behalen als de overdracht in de keten meer fluïde wordt. Winst in termen van patiëntwaarde en in termen van besparingen op zorgkosten.” Bijvoorbeeld: een vrouw die haar eerste kind met een keizersnede kreeg, gaat in de huidige situatie bij haar volgende zwangerschap meteen naar de tweedelijn, terwijl dit lang niet altijd nodig is. Als eerstelijn en tweedelijn meer informatie uitwisselen, dan zou deze vrouw begeleid worden in de eerstelijn en alleen bij twijfel of complicaties naar de tweedelijn gaan. En weer terug naar de eerstelijn, zodra dat kan.

Succesvolle voorbeelden

“De succesvolle voorbeelden van bundled payments met verschillende zorgverleners in Nederland zijn bijna allemaal voorbeelden van partijen die al intensief samenwerkten.”

Boerman gaat in op de verschillende vormen van bundled payments. Hoe de financiering precies in elkaar steekt, hangt af van het doel dat je ermee wilt bereiken, vertelt ze: “Waarom wil je zorg bundelen? Gaat het bijvoorbeeld om het voorkomen van complicaties of om een betere samenwerking in de keten? Verschillende casussen vragen om verschillende bundels. Met daarbij de kanttekening dat het ingewikkelder wordt naarmate je meerdere aspecten wilt meenemen. Denk dus vooraf heel goed na over de afbakening.” Bij samenwerking tussen partijen is vertrouwen de belangrijkste succesfactor, zegt ze. “De succesvolle voorbeelden van bundled payments met verschillende zorgverleners in Nederland zijn bijna allemaal voorbeelden van partijen die al intensief samenwerkten.” Het is dus zaak om al heel vroeg in het traject vertrouwen op te bouwen en belangen uit te spreken. Wat overigens lastig is: “Je merkt het vaak pas heel laat in het proces als partijen toch niet willen. Als er getekend moet worden.” Een ander risico is de betrokkenheid van koepelverenigingen en het departement. De polarisatie van koepelverenigingen beschadigt het lokaal opgebouwde vertrouwen, zegt ze: “Mijn advies is om het klein te houden en je project niet afhankelijk te maken van landelijke trajecten. Dat werkt vertragend, omdat die altijd net iets anders in elkaar steken dan hoe je het zelf had bedacht.”

Bundled Payments

Waarom zouden zorgverkopers meewerken aan bundled payments? Boerman: “Als we de zorg willen verbeteren, dan zit de huidige bekostiging ons vaak in de weg. Dit is een middel om de zorg te verbeteren. Vanuit financiën hebben we niet vaak het gevoel dat we iets doen waardoor de zorg inhoudelijk echt beter wordt. Dat was hier wel zo en ik vond het daarom heel motiverend om hier aan mee te werken.” Is bundled payment dè manier om de zorg meer patiëntgericht te maken, vraagt debatleider Steven de Waal. Boerman: “Bundled payment kun je alleen maar doen voor een beperkt aantal aandoeningen. Bovendien geeft deze manier van financiering heel laat inzicht in de schadelast voor het jaar. Dat is een risico als je de zorgkosten beperkt wilt houden.”

Meta Krassenburg, Zorgverkoper in het Hagaziekenhuis: “Het project Integrale Geboortezorg is volgens mij binnen weinig regio’s in het land succesvol geïmplementeerd, terwijl er heel veel energie in is gestopt. Ligt dat alleen aan de slechte samenwerking tussen de domeinen? Of ligt het aan de integrale bekostiging?” Esmée Geerts, Beleidsadviseur Zorgverkoop, Bravis Ziekenhuis: “In mijn regio is integrale geboortezorg live en we zien veel kwaliteitsverbeteringen voor de patiënt. Of het goedkoper is geworden is echter nog niet te zeggen. Het middel is bovendien erg complex, dat vinden wij en de zorgverzekeraars ook.” Boerman vult aan dat het resultaat van bundled payments pas zichtbaar is na drie tot vier jaar: “Het is een probleem dat de Nederlandse politiek niet zoveel geduld heeft om dit af te wachten. Dat zou wel moeten, wil je een afgewogen beslissing kunnen maken of je dit breder in de zorg wilt inzetten.” Ze besluit met te zeggen dat beleidsmakers nu in haar ogen te makkelijk denken over het inzetten van diverse instrumenten, zoals bundled payments en populatiebekostiging. “Die twee liggen niet in elkaars verlengde en kunnen zelfs botsen. Je moet echt heel goed nadenken voordat je een keuze maakt voor een instrument en daar is veel technische kennis voor nodig.”