Verslag van derde bijeenkomst ‘Panorama van de Zorg’ over Zorg & Technologie

10 juni 2016 – Drie jaar geleden startte MSD Nederland met de debatserie Panorama van de Zorg. In enkele kleinschalige debatten en een afsluitend congres wordt op strategisch niveau een vraagstuk in de gezondheidszorg uitgediept. Tijdens de derde editie is dat ‘zorg & technologie: hoe verhouden die twee zich tot elkaar en hoe kunnen zij elkaar versterken voor meer kwaliteit en doelmatigheid in de zorg? Op 30 september 2015 was de eerste expertmeeting, op 16 december 2015 was het tweede debat en op 11 mei 2016 vond het afsluitende congres plaats.

Aanwezig waren onder meer vertegenwoordigers van ziekenhuizen (artsen en bestuurders), verzekeraars, patiëntenorganisaties, start-up’s en andere bedrijven, waaronder MSD. Hoe zag de dag eruit en waarover spraken de bijna veertig aanwezigen op 11 mei in Amerongen?

De dag startte met een lezing door Maarten den Braber van het bedrijf Rockstart, gevolgd door enkele interessante innovatiepitches. De rest van de dag werd ingevuld met drie break-outsessies, waarin steeds een elevator pitch werd gehouden, gevolgd door een groepsdialoog over de in de pitch behandelde thema’s. Het inhoudelijke programma werd afgesloten met een dinerlezing, verzorgd door Michel Rudolphie, directeur van KWF Kankerbestrijding.

Goud

Disrupt or Die: anticiperen op de AirBnB van de zorg. Dat was de titel van de lezing van Den Braber. Hij gaf aan dat het zelf meten van je gezondheid en gedrag goedkoper, persoonlijker en makkelijker is dan traditionele ziekenhuisonderzoeken. “Ik kan inloggen op mijn weegschaal die mijn gewicht opslaat. De gegevens van de weegschaal leg ik naast mijn Runkeeper- app. Zo kan ik zien dat ik het meeste afval in periodes dat ik veel hardloop. En dat ik aankom tijdens vakanties.”

“Deze informatie is goud waard: het is makkelijk te verzamelen, goedkoop en voor iedereen te doen. De gegevens van miljoenen ‘proefpersonen’ kunnen bovendien door artsen en onderzoekers gebruikt worden voor het ontdekken van patronen in gedrag en voor het ontwerpen van persoonlijke medicijnen. Het maakt dure slaapcentra, dubbelblind onderzoek met proefpersonen en pijnlijke onderzoeken in het ziekenhuis voor een deel overbodig.”

Met deze lezing was de toon gezet voor de rest van de dag. Er is heel veel mogelijk, zo bleek ook uit de gepresenteerde apps, maar de bottleneck is vaak de gevestigde medische wetenschap. Toch moeten we doorzetten, zeiden de aanwezigen. Technologie voegt echt iets toe, omdat daarmee in weinig tijd en tegen lage kosten een antwoord op veel vragen kan worden gegeven.

“Start-ups hebben fantastische oplossingen. Als je de link weet te vinden naar de uitvoerders van de gezondheidszorg, heb je de code gekraakt.”

Innovaties

Het ging in Amerongen onder meer over ‘glow cap’, een buisje medicijnen dat gaat blinken als het tijd is om je medicijnen in te nemen; over dat het straks misschien nog maar een euro kost om je genoom in kaart te brengen en informatie te hebben waarmee je precies weet welk medicijn bij jou werkt; over het gebruik van ‘big data’ om therapietrouw te verbeteren; en over ‘Happitech’ een app waarbij je je vinger op de camera van je mobiele telefoon legt waarna je binnen twee minuten weet of je lijdt aan boezemfibrillatie of niet.

Drie factoren zijn van groot belang om innovaties verder te brengen in de zorg, zo concludeerden de aanwezigen: ‘Credibility, innovatieve partners en het toevoegen van waarde aan de zorg. Die drie factoren maken een innovatie kansrijk. En waar het echt op aankomt: hoe zorgt je innovatie voor een besparing?

Rol van de patiënt

Vaak ging de discussie over hoe (traditionele) organisaties en zorgprofessionals kunnen veranderen en wat de rol van de patiënt zou moeten zijn om innovaties goed door te kunnen voeren. “Eigenlijk moet de patiënt mij vragen om het anders te gaan doen”, zei één van de aanwezigen treffend.

Is het goed als de patiënt meer aan zelfzorg gaat doen en in hoeverre kan de patiënt bij zorgtrajecten betrokken worden? En hoe richt je zorgprocessen dan opnieuw in? Wat zijn de belemmeringen en wat de voordelen? Over dit soort vragen discussieerden de aanwezigen doorlopend.\

Drempels

Een spreker gaf aan dat financiering vaak een drempel is. “Digitaliseren bespaart kosten, maar dat is iets wat zich in de zorg nog zal moeten bewijzen. Je moet eerst investeren en dus ook accepteren dat je sommige investeringen kwijt bent.”

De ontwikkeling dat de patiënt meer biometrisch materiaal en data over zichzelf gaat verzamelen is niet te stoppen. De ‘nulde lijn’ wordt steeds sterker en beter. En patiënten hebben machtsmiddelen: ze kunnen naar een andere zorgverlener overstappen of naar een andere verzekeraar.

Een ziekenhuisbestuurder zag de bui al hangen: “Als wij als zorgverleners niet de deur openzetten voor deze spontane ontwikkeling, dan gaan we het niet redden. Ik denk dat ziekenhuizen dan gaan ontmantelen, simpelweg omdat wij niet in staat zullen zijn om de vraag vanuit de markt, namelijk ‘regel het maar zoals ik het wil’, te regelen.”

Tijd en geld

“Willen we de digitalisering van de zorg tot een succes brengen, dan moeten we afwijken van gebaande paden en buiten de bekende zorgkaders denken”, zei een spreker. “Dan moet er een eind komen aan het hedendaagse aanbod-denken en -handelen vanuit het zorgveld.”

Een genoemd fundamenteel probleem rondom digitalisering is dat men elkaar niet wenst te begrijpen. Aan de andere kant zijn ook positieve ontwikkelingen zichtbaar. Neem het voorbeeld van artsen die soms zelf met behulp van apps dialogen met patiënten aangaan.

“Veranderen en innoveren in de zorg kost tijd”, zo benadrukte Frederik van der Heijden, business development manager MSD. “Veel tijd, én geld.” En volgens Floris Italianer, directeur van de Hartstichting, is innoveren gewoon een kwestie van het proces aangaan, van beginnen. Hoe? “Door goed te luisteren naar alle stakeholders, te beginnen met de patiënt.”